Członkowie PFP
Linki
Pliki do pobrania



Pacjent
Wytyczne
Biuletyn





Światowy Dzień Serca

Czynniki Ryzyka Chorób Układu Krążenia >> Nadciśnienie tętnicze

Co to jest ciśnienie tętnicze ? >>
Co oznaczają poszczególne wartości ciśnienia tętniczego ? >>
Kiedy rozpoznajemy nadciśnienie tętnicze ? >>
Jak powinien wyglądać prawidłowy pomiar ciśnienia tętniczego ? >>
Na którym ramieniu należy mierzyć ciśnienie tętnicze ? >>
Jak często nadciśnienie tętnicze występuje w Polsce ? >>
Jakie są przyczyny nadciśnienia tętniczego ? >>
Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego ? >>
Jak zapobiegać wystąpieniu nadciśnienia tętniczego ? >>
Na czym polega leczenie nadciśnienia tętniczego ? >>
Dlaczego nadciśnienie tętnicze należy leczyć ? >>
Do jakich wartości należy obniżyć ciśnienie tętnicze ? >>
Dlaczego nie zawsze udaje się obniżyć nadciśnienie tętnicze ? >>



Co to jest ciśnienie tętnicze ?

Ciśnienie tętnicze jest to siła z jaką krew działa na naczynia, w których płynie.

Wartość ciśnienia tętniczego oznacza się dwiema liczbami np. 120/80 mmHg co należy odczytywać jako: "sto dwadzieścia na osiemdziesiąt milimetrów słupa rtęci".

Pierwsza liczba oznacza ciśnienie skurczowe określane potocznie jako górne. Jest to ciśnienie panujące w naczyniach w czasie skurczu serca.

Druga liczba oznacza ciśnienie rozkurczowe określane potocznie jako dolne. Jest to ciśnienie panujące w naczyniach w czasie rozkurczu serca.








Co oznaczają poszczególne wartości ciśnienia tętniczego?  

CIŚNIENIE
SKURCZOWE
CIŚNIENIE
ROZKURCZOWE
Rozpoznanie Komentarz
< 120 < 80 Ciśnienie optymalne Lepiej być nie może
120 - 129 80 - 84 Ciśnienie prawidłowe Jest w porządku
130 - 139 85 - 89 Ciśnienie wysokie
prawidłowe
Konieczna zmiana stylu życia
U osób z licznymi czynnikami ryzyka lub powikłaniami nadciśnienia konieczne może okazać się przyjmowanie leków
> 140 > 90 Nadciśnienie tętnicze Konieczna jest:
- Zmiana stylu życia
- Konsultacja lekarska





Kiedy rozpoznajemy nadciśnienie?

Nadciśnienie tętnicze jest to stan długotrwale utrzymujących się wysokich wartości ciśnienia tętniczego.

Rozpoznaje się je na podstawie pomiarów ciśnienia tętniczego na ramieniu wykonywanych przez lekarza lub pielęgniarkę.

Jeśli wartości ciśnienia tętniczego w trakcie co najmniej dwóch wizyt (należy przyjąć średnią z co najmniej dwóch pomiarów podczas jednej wizyty) są wyższe lub równe 140 mmHg dla ciśnienia skurczowego lub 90 mmHg dla ciśnienia rozkurczowego lekarz rozpoznaje nadciśnienie tętnicze.

Wartość 140/90 mmHg lub wyższa upoważnia do rozpoznania nadciśnienia tętniczego u każdej osoby bez względu na wiek.

140/90 mmHg = NADCIŚNIENIE

U osób, które mają podwyższone ciśnienie skurczowe i prawidłowe wartości ciśnienia rozkurczowego rozpoznaje się tak zwane izolowane nadciśnienie skurczowe. Jest to najczęstsza postać nadciśnienia tętniczego u osób powyżej 60 roku życia.



Zasady prawidłowego pomiaru ciśnienia tętniczego.

1. Przed pomiarem odpocznij co najmniej 5 minut.

2. Nie wykonuj pomiaru po intensywnym wysiłku.

3. Na ok. 30 min przed pomiarem nie jedz obfitych posiłków, nie pij kawy ani alkoholu, nie pal papierosów.

4. Mierz ciśnienie w pozycji siedzącej lub leżącej.

5. Mankiet aparatu załóż na ramię tak aby znajdował się na poziomie serca.

6. Wykonaj przynajmniej dwa pomiary oddzielone 1-2 minutową przerwą, jeśli ich wyniki znacznie różnią się wykonaj kolejne pomiary, jako ostateczny wynik przyjmij średnią arytmetyczną z pomiarów.



Na którym ramieniu należy mierzyć ciśnienie tętnicze?

Wartości ciśnienia tętniczego na obu ramionach mogą się różnić – dlatego podczas pierwszej konsultacji lekarskiej należy wykonać pomiar ciśnienia na prawym i lewym ramieniu.

Prawidłowo różnica ciśnień po obu stronach dla ciśnienia skurczowego nie powinna przekraczać 20 mmHg a dla ciśnienia rozkurczowego 10 mmHg.

W przypadku wyższej różnicy należy skonsultować się z lekarzem.

Ważne jest aby zawsze kolejne pomiary ciśnienia wykonywać na tym ramieniu, na którym ciśnienie tętnicze było wyższe.



Jaka często nadciśnienie tętnicze występuje w Polsce ?

Wśród dorosłych Polaków 1/3 choruje na nadciśnienie tętnicze a następna 1/3 ma ciśnienie wysokie prawidłowe, co oznacza że jest w sposób szczególny narażona na rozwój nadciśnienia w przyszłości.

40% Polaków ma ciśnienie prawidłowe z czego tylko połowa ma ciśnienie optymalne

Rozkład ten przedstawiono na diagramie kołowym.




Częstość nadciśnienia tętniczego wzrasta wraz z wiekiem, na przykład:
w grupie osób pomiędzy 18 a 39 rokiem życia nadciśnienie tętnicze stwierdza się u 7% podczas gdy powyżej 59 roku życia ponad połowa choruje na nadciśnienie.





Jakie są przyczyny nadciśnienia tętniczego?

U 95% pacjentów rozpoznaje się tak zwane samoistne nadciśnienie tętnicze to znaczy takie, które nie ma jednej ściśle określonej przyczyny.
Wynika ono ze skłonności genetycznych (częste występowanie nadciśnienia w rodzinie) oraz niezdrowego stylu życia, na które składają się:

- palenie tytoniu,
- nadużywanie alkoholu,
- nadmierne spożycie soli i tłuszczów,
- mała aktywność fizyczna,
- stres
- otyłość.

U 5 pacjentów na 100 udaje się znaleĄć jedną konkretną przyczynę. Rozpoznajemy wówczas wtórne nadciśnienie tętnicze.

Najczęstsze przyczyny wtórnego nadciśnienia tętniczego to:

- choroby nerek
- choroby endokrynologiczne, np. nadczynność tarczycy, zespół Cushinga,
- stosowanie niektórych leków jak np. doustne środki antykoncepcyjne, leki sterydowe, leki przeciwbólowe, narkotyki.



Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego?

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą o podstępnym przebiegu, to znaczy zwykle przebiega bezobjawowo prowadząc do groĄnych powikłań.

NADCIŚNIENIE TĘTNICZE ZWYKLE NIE BOLI

choć czasem może objawiać się w postaci bólu głowy, uczucia kołatania serca, uderzeń gorąca (wypieki na twarzy), zawrotów głowy, duszności.



Jak zapobiegać wystąpieniu nadciśnienia?

Zapobieganie wystąpieniu nadciśnienia tętniczego polega na przestrzeganiu
zasad zdrowego stylu życia.



Dlaczego nadciśnienie tętnicze należy leczyć?

Nadciśnienie tętnicze należy leczyć głównie z dwóch powodów:

Po pierwsze - w wielu badaniach wykazano, że nadciśnienie prowadzi do groĄnych powikłań jak zawał serca, udar mózgu, niewydolność serca, niewydolność nerek. Sprzyja również rozwojowi otępienia, może także prowadzić do ślepoty.

Po drugie - udowodniono, że leczenie nadciśnienia zmniejsza ryzyko wystąpienia wymienionych wyżej powikłań oraz ryzyko zgonu z powodu chorób układu krążenia.



Na czym polega leczenie nadciśnienia tętniczego ?

Zmiana stylu życia

Warunkiem koniecznym do prawidłowego leczenia nadciśnienia tętniczego jest zmiana stylu życia. Polega ona na przestrzeganiu następujących zasad

1. zaprzestanie palenia papierosów

2. redukcja masy ciała

3. redukcja nadmiernego spożycia alkoholu
- u mężczyzn do 10-30 g etanolu/dobę (1-3 szklanek piwa, 1-3 kieliszki wina, 1-3 kieliszki mocnego alkoholu)

- u kobiet do 10-20 g etanolu/dobę (1-2 piwa, 1-2 kieliszki wina, 1-2 kieliszki mocnego alkoholu)
- zdecydowane wykluczenie jednorazowej konsumpcji większej ilości alkoholu

4. zwiększenie aktywności fizycznej
- regularny wysiłek na świeżym powietrzu jak bieganie, szybki spacer, pływanie przynajmniej 30-45 minut dziennie, przynajmniej 4-5 razy w tygodniu
- nawet niewielki wysiłek fizyczny może obniżyć wartość skurczowego ciśnienia tętniczego o 4-8 mmHg

5. ograniczenie spożycia soli kuchennej
- < 6 g/ dobę ( 6 g soli to jedna łyżka stołowa)
- taka ilość soli występuje naturalnie w produktach spożywczych, dlatego podstawową zasadą jest NIEDOSALANIE POTRAW
- zmniejszenie spożycia soli do < 6g/dobę obniża ciśnienie tętnicze

6. zwiększenie spożycia warzyw i owoców oraz zmniejszenie spożycia tłuszczów zwierzęcych Nadciśnienie tętnicze

Leczenie farmakologiczne

Dobre leki przeciwnadciśnieniowe muszą spełniać trzy podstawowe warunki:

1. obniżać ciśnienie tętnicze

2. zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia oraz ryzyko zgonu z ich powodu

3. mają być bezpieczne

Obecnie 5 grup leków spełnia wymienione kryteria. Należą tu:

1. Leki moczopędne (diuretyki)

2. Beta-blokery

3. Inhibitory konwertazy angiotensyny

4. Blokery kanału wapniowego

5. Antagoniści angiotensyny II

O wyborze leku, po uwzględnieniu wywiadu medycznego i badania pacjenta decyduje lekarz.



Do jakich wartości należy obniżyć ciśnienie tętnicze?

Ciśnienie tętnicze należy obniżyć do wartości poniżej 140/90 mmHg.

U chorych na cukrzycę, z uszkodzeniem nerek oraz z licznymi czynnikami ryzyka celem leczenia jest obniżenie ciśnienia tętniczego do wartości < 130/80 mmHg



Dlaczego nie zawsze udaje się obniżyć nadciśnienie tętnicze ?

Skuteczność leczenia nadciśnienia tętniczego jest niewielka.

Jak wskazują statystyki polskie tylko u 12% osób z nadciśnieniem tętniczym osiąga się prawidłową kontrolę choroby to znaczy udaje się obniżyć ciśnienie do wartości poniżej 140/90 mmHg.

Wynika to z głównie z następujących przyczyn:

Po pierwsze: większość pacjentów nie zmienia swojego stylu życia.

Po drugie: tylko 2/3 chorych na nadciśnienie tętnicze wie o swojej chorobie a u pozostałej jednej trzeciej choroba nie zostaje wykryta (choć nie jest to trudne).

Po trzecie: niecałe 2/3 pacjentów z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym regularnie przyjmuje leki co jest warunkiem osiągnięcia dobrych wyników leczenia.

Po czwarte: wielu pacjentów samodzielnie odstawia sobie leki lub przyjmuje je w mniejszych dawkach niż zaleci lekarz.



Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne

Towarzystwo Internistów Polskich

Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego

Polskie Towarzystwo Badań nad Miażdżycą

Polskie Towarzystwo Neurologiczne

Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce






Wszelkie prawa zastrzeżone © 2005-2009 Polskie Forum Profilaktyki