Członkowie PFP
Linki
Pliki do pobrania



Pacjent
Wytyczne
Biuletyn





Światowy Dzień Serca

Czynniki Ryzyka Chorób Układu Krążenia >> Cukrzyca

Co to jest cukrzyca? >>
Jakie są typy cukrzycy? >>
Jakie są przyczyny występowania cukrzycy typu 2? >>
Jakie jest prawidłowe stężenie cukru we krwi? >>
Jak należy przygotować się do badania stężenia cukru we krwi ? >>
Co oznaczają poszczególne wartości stężenia cukru we krwi ? >>
Co oznacza pojęcie stan przedcukrzycowy? >>
Kiedy należy podejrzewać cukrzycę? >>
Czy konieczne jest oznaczanie stężenia cukru we krwi u osób, u których nie występują objawy cukrzycy? >>
Dlaczego należy zapobiegać cukrzycy ? >>
Jak można zapobiegać cukrzycy i związanym z nią powikłań? >>



Co to jest cukrzyca?

Cukrzyca (po łacinie diabetes mellitus) to choroba przewlekła, charakteryzująca się podwyższonym poziomem cukru (glukozy) we krwi, której przyczyną jest brak lub nieprawidłowe działanie insuliny.

Insulina jest hormonem produkowanym w trzustce. Dzięki insulinie komórki ciała mogą wykorzystywać cukry i tłuszcze dostarczane w pokarmie i przetwarzać je na energię niezbędną do spełniania wszystkich funkcji organizmu.

Brak lub niedobór insuliny powoduje, że komórki ciała nie potrafią zużywać glukozy, dlatego jej poziom we krwi rośnie.




Jakie są typy cukrzycy?

Cukrzyca typu 1 - występuje najczęściej w młodym wieku i wywołana jest uszkodzeniem komórek trzustki produkujących insulinę. Stanowi 5% wszystkich przypadków cukrzycy.

Obecnie nie znamy sposobów zapobiegania cukrzycy typu 1.

Cukrzyca typu 2 - występuje najczęściej u otyłych osób zwykle w wieku dojrzałym.
Charakteryzuje się zmniejszoną wrażliwością komórek ciała na insulinę.
Mimo że organizm wytwarza coraz większe ilości insuliny są one niewystarczające dla organizmu.
W póĄniejszym okresie choroby dochodzi do wyczerpania zapasów insuliny.

Cukrzyca typu 2 stanowi 95% przypadków cukrzycy.




Jakie są przyczyny występowania cukrzycy typu 2 ?

Najważniejsze przyczyny cukrzycy typu 2 to:

- nadwaga i otyłość, szczególnie typu brzusznego
- brak aktywności fizycznej
- dieta o wysokiej zawartości kalorii

Pewną rolę odgrywają także czynniki dziedziczne:

- gdy jedno z rodziców choruje na cukrzycę typu 2 ryzyko wystąpienia cukrzycy u dziecka wynosi 40%
- gdy oboje z rodziców chorują na cukrzycę typu 2 ryzyko wystąpienia cukrzycy u dziecka wzrasta do ponad 50%




Jakie jest prawidłowe stężenie cukru we krwi?

Stężenie cukru we krwi nazywane jest inaczej poziomem glukozy we krwi lub glikemią.

Prawidłowy poziom cukru we krwi na czczo wynosi:

< 100 mg/dl (5,6 mmol/l)

W różnych laboratoriach stosuje się inne jednostki do określenia stężenia cukru:

mg/dl (czytaj miligram na decylitr) = mg% (miligram %)
lub
mmol/l – milimol na litr

Za pomocą niżej przedstawionego wzoru można łatwo przeliczyć stężenie cukru z jednych jednostek na drugie:

mmol/l = mg/dl/18




Jak należy przygotować się do badania stężenia cukru we krwi ?

Badanie stężenia cukru we krwi na czczo - badanie wykonuje się co najmniej 6 godzin od spożycia ostatniego posiłku.

Badanie stężenia cukru podczas doustnego testu tolerancji glukozy - badanie wykonuje się na czczo, co najmniej 8 godzin od spożycia ostatniego posiłku oraz 2 godziny po obciążeniu glukozą.

Badanie to przebiega w następujących etapach:

- pobranie krwi i oznaczenie glukozy na czczo
- obciążenie glukozą - badany wypija 75 g glukozy rozpuszczonej w 250-300 ml wody w ciągu 5 minut
- przez 2 godziny badany pozostaje w spoczynku w pozycji siedzącej
- po 2 godzinach ponowne pobranie krwi i oznaczenie glukozy po obciążeniu




Co oznaczają poszczególne wartości stężenia cukru we krwi ?

BadaniePrawidłowy
poziom
Stan
przedcukrzycowy
Cukrzyca
Glikemia na czczo< 100 mg%
(5,6 mmol/l)
100 - 125 mg%
(5,6 - 6,9 mmol/l)
nieprawidłowa
glikemia na czczo
≥ 126 mg%
(7,0 mmol/l)
glikemia po 2 godz.
doustnego testu
tolerancji glukozy
< 140 mg%
(7,8 mmol/l)
140 - 199 mg%
(7,8 - 11,0 mmol/l)
nieprawidłowa
tolerancja glukozy
≥ 200 mg%
(11,1 mmol/l)



Badanie stężenia cukru powinno być wykonane z krwi pobranej z żyły.




Co oznacza pojęcie stan przedcukrzycowy ?

Stan przedcukrzycowy - jest to stan wysokiego ryzyka rozwoju cukrzycy.
Stan ten można rozpoznać za pomocą za pomocą jednego z wymienionych wcześniej testów tzn:

- badania stężenia cukru we krwi na czczo
lub
- badania stężenia cukru podczas doustnego testu tolerancji glukozy

W zależności od zastosowanego testu lekarz rozpoznaje:

1. nieprawidłową glikemię na czczo
lub
2. nieprawidłową tolerancję glukozy

Rozpoznanie stanu przedcukrzycowego oznacza konieczność

zmiany stylu życia




Kiedy należy podejrzewać cukrzycę?

Następujące objawy wskazują na możliwość rozwoju cukrzycy:

- zwiększone pragnienie
- utrata masy ciała
- nawracające grzybicze zakażenia np. w okolicach narządów płciowych lub pojawienie się zmian ropnych na skórze
- apatia, osłabienie, senność
- zwiększona ilość oddawanego moczu
- w skrajnych przypadkach - wyczuwalny zapach acetonu w powietrzu wydychanym




Czy konieczne jest oznaczanie stężenia cukru we krwi u osób u których nie występują objawy cukrzycy?

Cukrzyca typu 2 przez długi okres nie daje o sobie znać.

Często pierwszym objawem jest stan zagrażający życiu taki jak zawał serca lub udar mózgu.
Dlatego oznaczenia stężenia cukru powinny być wykonywane nawet u osób bez objawów, w celu wczesnego rozpoznania cukrzycy i podjęcia leczenia zanim dojdzie do groĄnych powikłań.

Stężenie cukru we krwi należy wykonywać u wszystkich osób po 45 roku życia z częstością co 3 lata.

U pewnych osób oznaczenie stężenia cukru należy wykonywać niezależnie od wieku 1 raz na rok.
Należą tu:

- osoby z nadwagą BMI≥25 kg/m2
- osoby, których rodzice lub rodzeństwo choruje na cukrzycę
- osoby mało aktywne fizycznie
- osoby u których stwierdzono stan przedcukrzycowy
- kobiety, które przebyły cukrzycę ciężarnych
- kobiety, które urodziły dziecko o masie > 4 kg
- osoby z nadciśnieniem tętniczym
- osoby z nieprawidłowym poziomem HDL < 40 mg/dl (<1mmol/l) lub podwyższonym stężeniem trójglicerydów >250 mg/dl (2,85 mmol/l)
- kobiety z zespołem policystycznych jajników
- osoby z chorobą układu krążenia




Dlaczego należy zapobiegać cukrzycy ?

Cukrzyca znacznie zwiększa ryzyko zachorowania i zgonu z powodu choroby niedokrwiennej serca i udaru mózgu.

Cukrzyca powoduje uszkodzenie naczyń krwionośnych co powoduje zaburzenia ukrwienia wielu narządów.
Najczęściej uszkadza:

serce - choroba niedokrwienna serca
nerki - niewydolność nerek (nefropatia)
oczy - upośledzenie widzenia (retinopatia)




Jak można zapobiegać cukrzycy i związanym z nią powikłaniom?

Zapobieganie cukrzycy i jej powikłaniom to:

przestrzeganie zasad zdrowego stylu życia a przede wszystkim:

- Redukcja masy ciała
- Wzrost aktywności fizycznej
- Prawidłowy sposób odżywiania

okresowa kontrola stężenia cukru we krwi w celu wczesnego wykrycia stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy.



Polskie Towarzystwo Kardiologiczne

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne

Towarzystwo Internistów Polskich

Polskie Towarzystwo Pediatryczne

Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego

Polskie Towarzystwo Badań nad Miażdżycą

Polskie Towarzystwo Neurologiczne

Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce






Wszelkie prawa zastrzeżone © 2005-2009 Polskie Forum Profilaktyki